قسم از رجاء ، رجاء نفسانى و عقلى است . و رجاء را مراتب است كه در باب اوّل از « منهج اوّل » - مفصّلا - ذكر آمد . و رجاء قلبى كه ثمرهء محبّت الهى است ، ابهى « 25 » و اشرف است ؛ زيرا كه رجاء در نفس و عقل به ملاحظهء ثمرات اخرويّه ، باعث سيران عبد است در طريق الهى ، و رجاء قلبى ، باعث طيران قلب است در هواى قرب و لقاى محبوب حقيقى - جلّ مجده - ؛ و طيران قلب را با سيران نفس چه نسبت است ؟ : « زاهدِ با ترس ، مىتازد به پا * عاشقان ، پَرّان‌تر از مرغِ هوا » « 26 » زاهدان ، حيران ميانِ هست و نيست * عاشقان ديدند دلبر را كه كيست و رجاء اهل عقل و نفس به مطالعهء فضل سابق ، و استماع « مثوبات لاحقهء » « 27 » الهى ، اكتسابى است ، و رجاء ارباب قلوب كه اهل محبّتند فطرى و موهوبى است . و محبّت ، دليل بر معرفت است ، و مشرب صافى عارف را به هواى محبوب ، هيچ بلا و رنج و مشقّت ، تيره و مكدّر نمىكند حتّى شهادت : « عاشقى كز عشقِ يزدان خورْد قوت * صد بدن پيشش نَيَرزَد برگِ توت » « 28 » « گر دو صد جان دارد از نورِ هُدى * آن دو صد را مىكند هردم فِدا » « 29 » تا آنكه برسد به قرب و لقاى محبوب خود : « رنج ، كى مانَد دمى كان ذُو المِنَن * گويدت : چونى تو اى رنجورِ من ؟ » « 30 »

--> ( 25 ) - درخشنده‌تر ( 26 ) - . . . برق و هوا : « مثنوى معنوى » : دفتر پنجم : 316 ( 27 ) - پاداشهاى آينده ( 28 ) - « مثنوى معنوى » : دفتر پنجم : 325 ( اين بيت ، در منهج اوّل ، صفحهء 116 نيز به مناسبت ، آمده است ) . ( 29 ) - « مثنوى معنوى » : دفتر سوم : 198 ( بيت فوق ، در منهج اوّل ، صفحهء 116 نيز ذكر شده است ) . ( 30 ) - « مثنوى معنوى » : دفتر ششم : 379 ( بيت مذكور ، در منهج اوّل ، صفحهء 389 نيز مرقوم رفته است ) .